Kapitalizm iklim krizine çare olabilir mi?

Kapitalizm iklim krizine çare olabilir mi?

PAYLAŞ
1

Kapitalizm iklim krizine yönelik bir çare olabilir mi? Çoğu çevreci birey, grup buna oldukça şüphe ile yaklaşacaktır. Sonuçta ucu açık büyümeye dayalı ekonomik sistem bizleri bu noktaya taşımıştır. Gezegenin sınırlarına duyarlı ve eşit refah sunmak, günden güne daha fazla tüketim ve üretim yaratmak üzerine kurulu bir sistemde bir çelişki yaratmaktadır.

Kapitalist düzende ise kurumlar ‘doğası gereği’ fırsat ve riskleri görebilmeli kısa ve uzun dönem önceliklerini bunlara göre yönetebilmelidir. Değişim de şüphesiz – özellikle de tüm enerji sistemlerinin değişimi – önemli yatırım ve kaynak gerektirmektedir.

Burada ümit veren, pazar ve oyuncularının, hem iklim etrafındaki risklerden artık kaçınılamaz oldukları noktasına gelmeleri ve ötesinde yenilenebilir enerji tarafındaki fırsatların da kaçırılamayacak kadar dikkat çekici olduğunu görmeleridir.

İKLİM KRİZİNİN YARATTIĞI RİSKLER

Swiss Re Institute’ün yayınladığı verilere göre, doğal ve insan sebepli felaketlerin yarattığı zarar 2018’de 160 milyar dolara ulaşmış durumda; bunun yaklaşık yarısını ise sigortalı kendisi karşılamış. Yani kurumlar iklim krizinin faturasını ağır bir şekilde ödemeye başlamışlardır.

Sigortacılar iklim değişikliğine yönelik zararların sigortalılar tarafından karşılanmasının olanaksız olduğuna yönelik uyarı yapıyorlar.

Dünyanın en büyük reasüransçılarında Munich Re’nin rakamlarına göre geçtiğimiz günlerde Kaliforniya’da yaşanan orman yangınları 24 milyarlık zarara mal oldu. Munich Re’nin Baş İklimbilimcisi Ernst Rauch’un The Guardian’a verdiği demece göre, 2000 sonrası Kaliforniya tarihinin en kötü orman yangınları ve sebebi şüphesiz iklim krizi.

Amerika’da geçen sene gerçekleşen Michael Kasırgası’nda ise sadece tarıma yönelik zarar 1,3 milyar dolar olmuş en büyük pay da pamuk ve pekan fıstığından. Tavuk çiftlikleri ve içerisindeki hayvanlar zarar görmüş durumda.

5 TRİLYON DOLARLIK SİGORTA SEKTÖRÜ RİSK ALTINDA

Boğaziçi Üniversitesi’nden Prof. Levent Kurnaz “Değişen iklim koşulları karşısında bu zararların azalmasını beklemenin gerçekçi olmadığını” belirtiyor.

Amerikan Hükümeti’nin rakamlarıyla, 5 trilyonluk küresel sigorta sektörü ciddi bir risk altında. Amerika’nın 2017 verilerine göre, GSYH’nın yüzde 11’inin ise sigortacılık faaliyetlerinin oluşturduğu düşünülürse bu en büyük ekonomiler ve buradaki tüm sektörler için bile önemli bir risk.

Bu riski bertaraf edebilmek için, Avrupa’nın 20 büyük sigorta şirketi – ki bunlar küresel pazarın yaklaşık %20’sine sahipler – kömür yatırımlarından çıkacaklarını açıkladılar (Unfriend Coal haberi). Ötesinde bir çoğu kömür içeren projelere sigorta yapmayacaklarını söylüyor. 2015 senesinden bu yana finansal devlerin açıklamaları hızla artıyor. Bununla birlikte iklim krizine yönelik stratejik olarak neler yaptıklarına daha şüpheyle bakmak gerekli.

YENİLENEBİLİR ENERJİNİN YARATTIĞI FIRSAT

Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı’nın (IRENA) hazırladığı ‘Yenilenebilir Enerji Üretim Maliyetleri 2018 Raporu’ yenilenebilir enerjinin, halihazırda dünyanın birçok yerinde en ucuz elektrik kaynağı olarak kullanıldığını vurguluyor. Rapor, iklim kriziyle küresel ölçekteki mücadeleye katkı sağlamayı hedefliyor.

Rapora göre konsantre güneş enerjisinden (CSP) elde edilen elektrik maliyetlerinin küresel ağırlıklı-ortalamaları %26; biyoenerji %14, güneş fotovoltaik panelleri ve karasal rüzgar %13, hidroelektrik %12, jeotermal enerji ve offshore rüzgar enerjisi ise %1 oranında azalma gösterdi.

Dünya genelindeki projelerden elde edilen verilerin kapsamlı bir incelemesine dayanarak fiyatların düşmesiyle birlikte, yenilenebilir enerji kaynaklarının maliyet avantajlarının daha da artacağını belirtiyor. IRENA’nın küresel veri tabanına göre, karasal rüzgar santrallerinin dörtte üçünden fazlası ile gelecek yıl devreye girecek olan güneş fotovoltaik panel projelerinin beşte dördü, en ucuz yeni kömür, petrol ve doğalgaz seçeneklerinden daha düşük maliyetlerle güç üretecek ve herhangi bir maddi yardım olmadan gerçekleştirilecek.

Şili, Meksika, Peru, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki güneş fotovoltaik panellerinin kilowatt/saat başına 3 cent kadar düşük bir maliyeti var.

ÇOK TARTIŞMALI BİR KONUDUR

IRENA Raporunu destekler şekilde, 2019 senesi de yenilenebilir enerji ihaleleri için yeni rekorların yaratıldığı bir sene olmaya devam ediyor. Türkiye’de Mayıs ayında YEKA-2 ihalelerinde gördüğümüz 3.53 ve ve 3.67 dolar cent fiyattan sonra, Temmuz ayı yeni rekorlara koştu.

Haziran Temmuz ayında önce Los Angeles’te $0.01997/kWh fiyatı kazanırken iki hafta sonra Brazilya’daki rüzgar ihalesi $0.0175/kWh’i gördü. Yine ay sonu Portekiz’deki güneş ihalesinde ise €14.8/MWh (€0.0148/$0.016 per kilowatt-hour) ile yeni bir rekor yazıldı.

Kar amacı güden herhangi bir kurumun buradaki fırsatları gözden kaçırması ve daha iyisini talep etmemesi yine doğasına aykırıdır. Sonuç olarak kapitalizm iklim değişikliğine yönelik bir çözüm müdür? Bu çok tartışmalı bir konudur. Ancak uzun yıllardır ekonomik düzen bakış açısını oluşturmuş olduğu için bu kültürün iklim krizi önceliklerine göre evrilmesi önemli bir aciliyettir.

Ve dönüşüm için yeterince sebep var.

PAYLAŞ
Önceki haberPetrol Ofisi’nden güneş enerjili benzin istasyonu
Sonraki haberİTÜ’den Yenilenebilir Enerji Teknolojileri Sertifika Programı
Gülin Yücel
Robert Kolej’i 1988’de, Boğaziçi Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü’nü 1992 yılında bitirdikten sonra, İngiltere Londra’da CASS, City Üniversitesi’nden M.B.A. derecesi aldı. Sonrasında Türkiye’ye dönerek, IBM şirketinde 20 yıl farklı görevlerde, uzun dönemli hizmet projelerine imza attı. Bir süre Pronet Genel Müdürlüğü yapan Yücel, birçok başarılı sosyal sorumluluk projesi gerçekleştirdi. KAGİDER üyesi olarak Goldman Sachs’ın 10 bin Kadın, IFC ile yapılan Geleceğin Kadın Liderleri, ABD Dışişleri Bakanlığı ile yapılan Geleceğe Yatırım Yapın ve Dünya Bankası ile yapılan Fırsat Eşitliği projelerinde yer aldı. Melek yatırımcı ve mentor olarak, sürdürülebilir iş modellerine yönelik projelerin geliştirilmesinde çalışıyor. Özellikle gençlerin bu alanlarda aktif olmasına destek veriyor. Öte yandan Sustainability Professionals Organization’ın (ISSP) iki yıllık sürdürülebilirlik profesyoneli sertifikasyonu programını tamamladı. Columbia Üniversitesi’nin düzenlediği Sürdürülebilir Kalkınma Çağı, University of San Diego’nun düzenlediği Enerjinin Geleceği, İstanbul Teknik Üniversitesi’nde Yenilenebilir Enerji, SDG Academy tarafından Dünya Bankası ile beraber düzenlenen Sürdürülebilir Kalkınma için Doğal Kaynaklar ve Sürdürülebilir Şehirler programlarını tamamladı. Bradford Üniversitesi ve Ellen MacArthur Foundation tarafından düzenlenen Döngüsel Ekonomi ortak çalışmalarına katıldı. Halen Koç Üniversitesi İşletme Enstitüsü yüksek lisans programlarında okutmanlık ve Boğaziçi Üniversitesi’nde ziyaretçi okutmanlık yapıyor.

BİR CEVAP BIRAK